در حدود سال ۷۷۶ پیش از میلاد، وقتی که اولین بازیهای المپیک برگزار شد، نقطۀ آغازین دومیدانی در یونان باستان شکل گرفت.
مسابقات دویدن در این بازیها مهمترین بخش بود و رویداد مهم در مسابقات محسوب میشد.
تاریخچۀ ورزش دومیدانی قدمتی به اندازۀ شکلگیری اولین تمدنهای انسانی دارد.
در این مسابقات، مسیرهای کوتاه و بلند مشخصی در استادیومها وجود داشت و از قوانین سادهای پیروی میکردند.
بهعبارتی دومیدانی در یونان باستان زاده شد؛ اما بهشکل سازمانیافته و مدرن خود با شکلگیری مدارس و باشگاههای ورزشی در اروپا در قرن ۱۹ به فعالیت خود ادامه داد.
المپیک باستان و شکلگیری دومیدانی
دانستن تاریخچه المپیک باستان در تغییر و تحول امروزۀ ورزش دومیدانی اثر گذاشته است.
قوانین و ساختارها و رقابت میان افراد و تیمها در سنتهای دو هزار و هفتصد سال پیش یونان شکل گرفته بود و در جهان امروز نقشنمایی میکنند.
ورزشهای المپیک باستان مجموعهای از مسابقات بود که هر چهار سال یکبار در المپیا برگزار میشد و با نمایش مهارت و توان جسمانی برای شهرهای یونانی افتخار کسب ميکردند.
رشتههایی که امروز بهعنوان دومیدانی میشناسیم، در اصل همان ورزش های المپیک باستان هستند که بنای بهوجودآمدن آنان را گذاشتند.
از مهمترینِ این رقابتها مسابقات دو در یونان باستان بود: مسابقاتی که بسیار پراهمیت بود اما تنوع کمی داشت.
اولین رقابت رسمی دومیدانی ثبت شده، مسابقۀ استادیون (دویدن در مسافتی نزدیک به ۱۹۲ متر) بود و این مسابقاتِ دو در یونان باستان بعدها بعدها در شکل گیری دوهای سرعت مدرن الهام بخش بود.
درخصوص جایگاهِ دویدن در فرهنگ ورزشی آن دوران، همین نکته بس که اولین قهرمان المپیک یک دونده بود.
یونانیهای باستان معتقد بودند بدن سالم و توانا نشان دهنده ارتباط انسان با طبیعت و خدایان است؛ بنابراین تمرینکردن و داشتن رقابت را نهفقط فعالیتی ورزشی میدانستند، بلکه یک عمل فرهنگی و مذهبی در نظر میگرفتند.
همین نگاه آنان نشان میدهد ارتباط المپیک و دومیدانی فراتر از یک ارتباط تاریخی است و ارتباطی بنیادین میان ایدۀ رقابت سالم و گسترش مهارت های بدنی ایجاد کرده است.
در طول زمان، کمکم مسابقات جدیدی مانند دو استادیونِ رفت و برگشت، و دوهای طولانیتر و همینطور مسابقات پنتاتلون اضافه شدند.
این رقابتها در زندهشدن و بهوجودآمدن المپیکِ مدرن اثرگذار بودند و مجموعِ آنها اساس شکلگیری این رقابتها را ایجاد کردند.
افرادی مانند پیر دو کوبرتن در طرحریزی ساختار المپیک نوین، به شدت از تاریخچه المپیک باستان بهره بردند و بسیاری از رویدادهای المپیک را با همان الگوها ایجاد کردند.
امروزه، دوممیدانی در جهان دهها زیرمجموعۀ تخصصی دارد، اما همچنان فرهنگ یونانی در آن نمایان است.
همچنان دوومیدانی قلب مسابقات المپیکِ جهان است.
توجه به مهارت های پایه مانند دویدن و پرش و پرتاب نشان از قدمت طولانی و عمیق این رشتهها دارد.

در یونان باستان دویدن فقط یک ورزش نبود، بلکه بخشی از فرهنگ مردم بهشمار میرفت و تربیت بدنیِ افراد را شامل میشد.
ورزشکاران آموزشهای سخت میدیدند تا برای سرعت و استقامت آماده شوند و تکنیک های دویدن را فرا گیرند.
مسابقاتِ پرش طول و پرتاب، علاوه بر دویدن، نیز بخشی از ورزش دومیدانی بود که بیانگر این موضوع است که دومیدانی در آن زمان به شکل ترکیبی وجود داشت.
دومیدانی در قرون وسطی
پس از سقوط امپراتوری روم، مسابقات دویدن کماهمیت شد و در قرون وسطی بهشکل تقریبی بهعنوان بازیهای محلی در نظر گرفته میشد و در قالب تفریح درآمده بود.
دومیدانی در قرون وسطی نهتنها یک ورزش بلکه بهعنوان بخش مهمی از سرگرمی محسوب میشد.
در آن دوران ورزشها بهطور سازمانیافتۀ امروزی وجود نداشتند، ولی علاقه به مسابقات دو سنتی رایج بود: مردم محلی با بهانۀ جشنها و مراسم مذهبی گرد هم جمع می شدند تا این مسابقات را شکل داده و در آنها شرکت کنند یا نظارهگر آن باشند.
از دو که بگذریم، ورزش های محلی قدیم دیگری هم مثل کُشتی سنتی و پرتاب نیزه و مسابقات اسبسواری برگزار میشد که همگی نشان از اهمیت ورزش در زندگی مردم آن دوره داشت.
دومیدوانی در قرون وسطی بیشتر در مسیرهای صاف بین روستاها یا میدان های اصلی شهرها برگزار میشد و این به علت کمبود زمینهای ویژه و تخصصی بود.
مطالعۀ این دوره نشانگر آن است که علاقه به ورزش و رقابت حتی در شرایط سختِ قرون وسطی همیشه بخشی از زندگی انسان بوده است.
به مرور زمان، ورزش دومیدانی سازماندهی و به ورزشهای مدرن تبدیل شد؛ اما ریشههای قدیمی آن که مسابقات دو سنتی و ورزشهای محلی قدیم هستند، همچنان مشهودند.

احیای دومیدانی در اروپا
پس از قرن ها رکود، اروپای قرن ۱۸ و ۱۹ به عنوان نقطۀ عطفی در تاریخ ورزش ظاهر شد و فعالیتهایی مانند ورزش دومیدانی که ریشه در یونان و روم باستان داشتند، دوباره مورد توجه قرار گرفتند.
در این دوران وقتی مدارس و دانشگاهها در بریتانیا و اروپای غربی ظهور پیدا کردند، دومیدانی دوباره شکل سازمانیافته به خود گرفت و همچنین دومیدانی در بریتانیا در ظاهری نو نمایان شد.
مدارس مسابقاتِ دو و ورزشهای زمینی را با استانداردهایی در زمینۀ مسافتها و قوانین برگزار کردند.
در ادامۀ این این شکلگیری، باشگاههای ورزشیِ حرفهای هم تاسیس شد و انواع رشتههای مختلف دومیدانی همچون دوی استقامت، دوی سرعت، موانع، پرش ها و پرتابها شکل رسمی به خود گرفتند.
روند بهوجودآمده باعث شد دومیدانی به شاخهای اصلی در المپیک مدرن تبدیل شود که اولینِٖ آن در ۱۸۹۶ در آتن برگزار شد و مسابقات دومیدانی بخشی اصلی از آن بود.
در این دوره، مفهوم تارخچه دومیدانی مدرن شکل گرفت و دومیدانی دیگر فقط فعالیتی محلی و سنتی نبود؛ بلکه سازمان پیدا کرده بود و ساختار مشخصی داشت که به گستردهشدنش کمک کرد.
بخش مهمی از شکل گیری ورزش های مدرن در اروپا در ادامۀ همین روند بود و در مسابقات جهانی و المپیکی امروزه تاثیر گذاشته است.
